Augustus 2010
Het RIE-instrument van de MKB is gevalideerd. Dat houdt in dat bedrijven uit een sector die nog geen RI&E-instrument hadden, nu gebruiken kunnen maken de MKB variant. Bedrijven met minder dan 25 medewerkers in dienst kunnen zonder tussenkomst van een kerndeskundige hun eigen RI&E opstellen. Hier vindt u het RI&E-instrument.
Juni 2010
Eind dit jaar treden nieuwe voorschriften omtrent etikettering van gevaarlijke stoffen in werking. Een wereldwijd systeem waardoor alle verpakte gevaarlijke stoffen dezelfde symbolen krijgen opgeplakt. Zo was een waarschuwing als Andreas kruis was in het oude systeem te westers. Dit worden de nieuwe symbolen en via de site van de GHS helpdesk is de overige informatie te vinden.
Quick links
www.rie.nl
www.arbonieuwestijl.nl/
www.arboportaal.nl
April 2010
Het schriftelijk toetsen van een RI&E voor kleine bedrijven ( <25) kan BHV NED snel uitvoeren. Voorwaarde hierbij is dat de RI&E gemaakt is op basis van een branche specifieke vragenlijst die opgenomen is in een CAO. In de overige situaties is een aanvullend bedrijfbezoek nodig. Lees verder...
Februari 2010
Vorige maand heeft BHV NED voor een honderdtal technici van een energiecentrale een VCA VOL opleiding verzorgd. Tijdens de meerdere sessies zijn alle cursisten (op één cursist na) direct geslaagd.
Ook interesse in VCA cursus voor uw bedrijf? Lees meer over VCA op maat.
Januari 2010
Ernstige arbeidsongevallen of gevaarlijke werksituaties kunt u direct bij de Arbeidsinspectie melden via telefoonnummer 0800 - 2700 000. Voor het melden van overige zaken kunt u gebruik maken van een keur aan verschillende meldingsformulieren. Lees meer...
December 2009
Volgende maand verloopt de overgangsperiode voor de arbobeleidsregels. Deze regels zullen dan vervangen moeten zijn door regels uit arbocatalogi. Deze wettelijke devaluering zal voor gevolgen zorgen bij de prioriteitstelling van de Arbeidsinspectie. Waarschijnlijk zal informatie hierover op hun website te zien zijn.
November 2009
Een bedrijf dat leert van zijn eigen fouten, ontwikkelt zich sneller. Hiervoor heb je als bedrijf medewerkers nodig die risicovolle situaties herkennen en melden. Ook moeten er leidinggevenden zijn die de meldingen serieus nemen én vervolgens actie ondernemen. Door deze goede manier van handelen beperkt het bedrijf doelmatig letsel, schade en verlies van werktijd. Lees meer over Veiligheidsbewustzijn…
April 2009
Blootstelling aan vluchtige chemicaliën kan grote gezondheidschade toebrengen. Het geven van voorlichting over deze risico's valt onder de zorgplicht van de werkgever. En anderzijds, als medewerkers weten welke gezondheidsrisico's zij lopen, dan zullen zij hun eigen werkwijze meer daarop aanpassen. Meer info over blootstelling aan vluchtige chemicaliën.
Maart 2009
De Arbeidsinspectie gaat dit jaar op grote schaal controleren in magazijnen om het grote aantal ongelukken met heftrucks terug te dringen. Jaarlijks vallen gemiddeld 5 doden na een ongeval met een heftruck tijdens het werk en melden zich nog 1700 slachtoffers op de spoedeisende hulp Meer statistieken...
Februari 2009
Het schriftelijk toetsen van de RI&E is niet nieuw, maar vaak is er enige onduidelijk over de voorwaarden. Als bedrijven ervoor kiezen zelf een RI&E op te stellen doen ze er wijs aan om een branche instrument als uitgangspunt te nemen. Een overzicht van de beschikbare RI&E-instrumenten staat op deze pagina van rie.nl. Het vervolgens laten toetsen van deze eigen RI&E laat zich eenvoudig regelen.
Januari 2009
Waarop let de Arbeidsinspectie? Het nieuwe jaar onderzoekt de Arbeidsinspectie de veiligheid en gezondheid van de werknemers in onder meer de utiliteitsbouw en in bakkerrijen. Zij doen dit in samenwerking met de branche organisaties. Een uitgebreider overzicht treft u hier.
Oktober 2008
Voor VCA gecertificeerde bedrijven is een nieuwe checklist uitgekomen, de versie 2008/05. Nieuw hierin is het certificeringniveau VCA Petrochemie. Dit niveau stelt hogere eisen dan het VCA** niveau. Verder eist de checklist meer aandacht aan de gedragscomponent van de operationele medewerkers. De nieuwe checklist is te bestellen bij DMSL.
Augustus 2008
Het schriftelijk toetsen van een RI&E voor kleine bedrijven ( <25) kan snel worden uitgevoerd. Voorwaarde is hierbij is dat de RI&E gemaakt is op basis van een branche specifieke vragenlijst, én dat dit 'RI&E-instrument' is opgenomen in de CAO. In elk ander geval is een aanvullend bedrijfbezoek nodig.
Juli 2008
Minder ongevallen op de werkvloer omdat de medewerkers de arbeidsrisico´s eerder herkennen en melden. Hoe kan je medewerkers bereid krijgen eerder ongevallen te laten melden? Op brancheniveau is al veel bekend over het verhogen van die meldingsbereidheid. Maak gebruik van al aanwezige kennis over die verbetertrajecten. Lees meer...
Mei 2008
MKB Nederland heeft een eigen Arbosite met veel informatie voor als je zaken zelf wil aanpakken. Je vindt er ondermeer tips over het terugdringen van je ziekteverzuim, het opstellen van je eigen Risico-Inventarisatie en wat te verwachten van de controle plannen van de Arbeidsinspectie. Lees meer...
April 2008
Het schriftelijk laten toetsen van een RI&E voor kleine bedrijven (< 25) kan snel worden uitgevoerd. Voorwaarde is hierbij dat de RI&E gemaakt is op basis van een branche specifieke vragenlijst, én dat dit RI&E instrument is opgenomen in een CAO. In elk ander geval is een aanvullend bedrijfsbezoek nodig.
Lees meer op http://www.rie.nl/wetgeving/copy_of_toetsing-van-de-ri-e
Maart 2008
De Arbeidsinspectie heeft haar jaarplan 2008 klaar. Zij wil met haar 500 inspecteurs ongeveer 20.000 inspecties gaan uitvoeren. Hetgeen 10% minder is dan vorig jaar. Verhoogd is de aandacht voor gevaarlijke stoffen en nieuw is het toezicht op de naleving van de REACH-verordening. Het complete jaarverslag...
September 2007
Tien jaar gelden begon VCA populair te worden. De eerste grote groepen medewerkers werden op VCA cursus gestuurd, om hun certificaat te behalen. Deze destijds behaalde certificaten verlopen binnenkort. Zodat vele medewerkers op herhalingscursus moeten. Voor sommige bedrijven is dit moment aanleiding om meer te doen dan alleen laten herhalen. Bewust meer aandacht voor Veiligheid. Lees meer...
Juni 2007
Het werken met chemicaliën brengt, sinds deze maand, nieuwe regelgeving met zich mee. Bedrijven worden, in de komende periode, verplicht een uitgebreide registratie bij te gaan houden van chemicaliën, waarvan meer dan 1000 kilo per jaar wordt verbruikt of verkocht. De regelgeving heet REACH. In de overheidsbrochure treft u algemene informatie, via reach.startpagina.nl kunt u achtergrondinformatie vinden.
Mei 2007
De Arbocompagnie is een nieuw online adviesbureau op het gebied van arbeidsgerelateerde risico's. Per e-mail kunt u terecht voor al u vragen in zake arbeidsomstandigheden. Zij bieden de service binnen 5 dagen antwoord te hebben gegeven. Op dit moment beschikken zij al over een direct te gebruiken databank met diverse arboadviezen. Meer info via de onderstaande Quick links.
Maart 2007
Voor het opstellen van een gevaarlijke stoffen beleid kunnen de meeste MKB gebruik maken van de tips die staan vermeld op de website FNV bondgenoten. Via een checklist kan op werkplekniveau een eerste inschatting gemaakt worden van de maatgevende risico's. Tevens biedt de site een handreiking voor het opstellen van een beleiddocument. Beide documenten treft u hier.
Februari 2007
De nieuwe Arbowet is eind vorig jaar door de eerste kamer goedgekeurd en gaat nu van kracht worden. De wetswijzigingen zijn na te lezen in een document van het FNV.
Door de wetswijziging krijgt de werkgever meer ruimte om zelf zijn verantwoording in te vullen. Veel gedetailleerde beleidsregels zullen namelijk gaan vervallen. Het is de bedoeling dat zij vervangen gaan worden door nieuwe regels op brancheniveau. Deze nieuwe regels te zamen vormen de Arbocatalogi. Meer info
Archief
Eigen artikelen
De column 'Ruim tien jaar toolbox' gaat in op het functioneren van de toolboxmeeting. Naast informatie overbrengen moet de meeting tevens een moment zijn waarop gediscussieerd wordt over arbeid gerelateerde risico's. Dit blijkt in de praktijk vaak lastig te zijn. Enkele tips en trucs om hiermee om te gaan staan benoemd.
In het artikel 'Het kantoor wordt nú ontruimd' staat beschreven met welke problemen je als preventie medewerker te maken krijgt wanneer je een eerste ontruimingsoefening moet gaan organiseren en uitvoeren. Een set van tips en trucs wordt aangedragen voor de aanloop naar een dergelijke oefening in een kantooromgeving. Het artikel is geplaatst in 'Arbo, vakblad voor arbeidsomstandigheden', 6-2005.
Een artikel over brandveiligheid 'Brandveiligheid in kantoorpanden' beschrijft de route waarlangs een gebruiksvergunning voor het kantoorpand moet worden aangevraagd bij de gemeente Amsterdam. Het artikel is geplaatst in 'Arbo, vakblad voor arbeidsomstandigheden', 4-2004.
De column 'Ruim tien jaar toolbox'.
Tien jaar gelden begon VCA echt populair te worden. Niet eerder was, via een naschoolse opleiding, op deze schaal aandacht besteed aan veiligheid. De motivatie tot VCA deelname was duidelijk te herleiden en financieel van aard. Een groeiende groep opdrachtgevers wilde nog slechts opdrachten geven aan VCA gecertificeerde bedrijven. Dus wilde je als contractor je grote klant behouden dan moest je bedrijf VCA gecertificeerd zijn. En kon je aantonen dat veiligheid op een bepaald niveau aanwezig was.
Eén van de VCA voorwaarde was de introductie van de toolboxmeeting. Een nieuwe term voor een methode waarlangs risico’s herkenbaar en bespreekbaar kunnen worden gemaakt. Nu, met vele VCA herhalingscursussen aanstaande, ontstaat een moment om deze toolboxmeeting te herwaarderen.
Toolbox
De toolboxmeeting heeft van oorsprong twee onderdelen. Overdracht van informatie over veilig werken én het bieden van een overlegvorm waarin gediscussieerd wordt over arbeid gerelateerde risico´s. In de praktijk blijkt dit laatste onderdeel niet eenvoudig. Regelmatig geef ik VCA opleidingen en consequent hoor ik negatieve opmerkingen over het functioneren van de toolboxmeeting. Veel gehoorde kritiek van de medewerkers betreft het nutteloze effect. Kritiek zoals: ´Meldingen worden niet serieus genomen´ en ´Altijd hetzelfde´. Hun ervaring duidt op de gemiste kans. Een gemiste kans, want de toolbxmeeting is een waardevol instrument, zeker voor bedrijf dat zelflerend wil zijn.
Vorm verbeteren
Het discussiëren over arbeid gerelateerde risico´s wordt als klaarblijkelijk lastig ervaren en vergt meer vaardigheid dan VCA te zijn opgeleid. Om de toolboxmeetings effectiever te maken zijn verschillende mogelijkheden beschikbaar. Ten eerste, voor de leidinggevende, hij zal de veiligheid gerelateerde onderwerpen bespreekbaar moeten krijgen. Naast informatieoverdracht zal hij de medewerkers moeten stimuleren om actief mee te discussiëren. Een geschikte methode hiervoor is om de medewerkers zich meer te laten identificeren met de onderwerpen. Bijvoorbeeld, aan de hand van foto’s van hun eigen werklocaties, zodat een gericht onderwerp besproken kan worden. Je kan zelfs de medewerkers vragen om zelf foto’s te laten maken van bepaalde situaties op hun werkplek.
Een andere bekende valkuil is dat men elkaar onderling verwijten gaat maken. De discussie is dan verre van opbouwend en kan eenvoudig vastlopen. Het is dan zaak om een sfeer te creëren waarin de aanwezigen vrij mogen en durven spreken. Het hanteren van gedragsregel kan hierbij helpen.
Inhoud verbeteren
Het is belangrijk voor de kwaliteit van de meeting dat medewerkers zelf hun inbreng kunnen, willen en durven brengen. Deze drie werkwoorden geven een bron van weerstand aan die medewerkers tegenhouden.
De eerste is kunnen: het niet kunnen herkennen van werksituaties, die zich lenen voor een inbreng in de toolboxmeeting. Van de drie punten is dit de belangrijkste. Hiermee begint namelijk een gehele verbetercyclus. Simpel gesteld, zonder waarneming ontstaat nooit een melding. Ten tweede punt is willen. Het niet willen bespreken komt meestal voort uit het belang ervan niet erkennen. Kort gezegd is dit idee vaak onderdeel van de bedrijfscultuur. Het onuitgesproken idee dat productie meer waardering krijgt dan veiligheid, kan hieraan ten grondslag liggen. En ten derde: het niet durven inbrengen van het onderwerp, omdat de leidinggevende en mogelijk zijn collega’s het niet waarderen. Dit ontbreken van waardering maakt het lastig voor een bedrijf om te leren van de aanwezige ervaring op de werkvloer.
Alle deze drie vormen van weerstand kan je verminderen door de medewerker en de leidinggevende te leren praten over risico’s op hun werkplek. Ik denk dat er uiteindelijk voldoende motivatie aanwezig is omdat de aanwezige risico’s de medewerker zelf uiteindelijk het meeste treft.
Tot slot
Mijn punt is dat het bespreekbaar krijgen van veiligheid gerelateerde onderwerpen belangrijk is. De discussies leveren informatie waarmee op managementniveau keuzes gemaakt kunnen worden. Keuzes die leiden tot minder risico’s op de werkplek. De hiervoor benodigde investering bestaat voornamelijk uit tijd. Tijd besteden aan communicatie over veilig werken, dat is mijn advies.
Artikel voor BHV special ‘Arbo, vakblad voor veiligheidskundigen’, nummer 6, 2005.
Het kantoor wordt nú ontruimd!
De gemiddelde medewerker ziet een evacuatieoefening waarschijnlijk als een extra koffiepauze. Maar voor de BHV’ers gaat er een periode van hard werken aan vooraf. Hoe overtuig je het management bijvoorbeeld van het nut van een dergelijke
operatie? Welke medewerkers selecteer je voor de noodzakelijke opleiding? En kiezen we voor een gehele of een gedeeltelijke ontruiming? Enkele adviezen om te scoren.
Steun & goedkeuring
Voor het houden van een evacuatieoefening hebben we ten eerste de steun en goedkeuring nodig van het management. Om het management te overtuigen moeten we de meerwaarde van de evacuatieoefening duidelijk neerzetten. Het is de kunst om dat in de taal van het management te doen. Spreekt hem hiervoor aan in zijn
eigen taalgebruik. Hierbij werkt het goed om de meerwaarde van de evacuatieoefening te omschrijven met ‘positieve woorden’. Bijvoorbeeld woorden als winst, sneller, hoger veiligheidsbewustzijn en effectiever handelen of optreden. De manager moet ‘ja’ zeggen tegen een bepaald budget en tijdsbesteding. Een evacuatieoefening neemt een bepaalde
hoeveelheid tijd en dus geld in beslag. Binnen ons budget hebben we ruimte nodig voor opleidingen en enkele BHV-middelen. Denk hierbij aan hesjes en zaklantaarns, maar wellicht ook aan portofoons (afhankelijk van de omvang van het pand). De grootste investering is echter de benodigde tijd. Een BHV-opleiding kost twee dagen en een
ontruimingsoefening duurt een half uur voor alle medewerkers. Dit halve uur is waarschijnlijk de grootste wissel die op de omzet wordt getrokken. Geef daarom vooraf aan dat de oefening niet langer dan een half uur in beslag zal nemen. Bied eventueel aan om bepaalde arbeidsprocessen buiten de oefening te laten. Vooraf kunnen we
afspreken wie niet aan de oefening hoeven deel te nemen. Voorkom echter dat degene die niet mee hoeven te doen aan de oefening zich méér gaan voelen dan de rest. Laat de niet-deelnemers bijvoorbeeld zichtbaar een stukje toiletpapier in hun borstzak dragen. Hiermee benadrukken we op een ludieke manier het belang van deelname aan
de oefening.
Evacuatieplan
Met de medewerking van het management zijn we er nog niet. Een tweede belangrijk element is een evacuatieplan. Voor evacuatieplannen voor kantoorpanden bestaat een zogenaamde Nederlandse Technische Afspraak, de NTA 8112-1. Dit is een soort van
norm. In de NTA 8112 staat een hoofdstukindeling voorgeschreven waarin we alle benodigde informatie kwijt kunnen. Tevens bevat de afspraak een oorbeeldevacuatieplan. Hierin staan de taaklijsten voor het Hoofd BHV, de EHBO’ers, de receptie en de BHV’ers die zijn belast met de begeleiding van de evacués richting verzamelplaats. Door het taakvoorbeeld aan te passen aan de eigen werkomgeving en
omstandigheden, wordt het een logisch set van handelingen voor de ontruiming van het pand. Als de taken op papier duidelijk zijn, dan kunnen we ze verdelen onder
de medewerkers. Indien voldoende medewerkers interesse hebben voor een rol binnen de BHV, lijkt een selectie op basis van EHBOervaring de beste. Gedrevenheid en enthousiasme vormen een goede drijfveer voor het organiseren van een BHV. Het is eveneens belangrijk dat de aantaande BHV’er gedurende een groot deel van de
werkweek aanwezig is. Als waardering voor hun inzet krijgen BHV’ers vaak kleine financiële vergoedingen.
Rollenspel
Zijn de BHV’ers eenmaal opgeleid en is het evacuatieplan klaar, dan is het tijd voor een eerste theoretische oefening. Laat de BHV’ers rond de tafel een rollenspel spelen over de ontruiming van het pand. Kies een calamiteit die moet worden opgelost, bijvoorbeeld een bommelding of een potentiële poederbrief. Het is niet de bedoeling dat de BHV’ers met elkaar gaan discussiëren of op een andere manier uit hun rol vallen, want dan streven we ons doel voorbij. Tijdens het rollenspel trainen we voornamelijk de communicatie. Aandachtspunten hierbij zijn het benoemen van locaties en het gebruik van korte zinnen. De BHV moet een eigen jargon ontwikkelen. Uit het spel blijkt meestal dat communicatie het grote struikelblok is. Het gemak waarmee BHV’ers met elkaar kunnen communiceren en in contact blijven, hangt voor een aanzienlijk deel af van de grootte van het bedrijfspand. Hoe groter of complexer, hoe lastiger. Indien een
werkplek meerdere etages omvat, worden portofoons onmisbaar voor een snelle ontruiming. Met de werking van portofoons in ons achterhoofd, kunnen we de
theoretische oefening een graadje moeilijker maken. We spreken af om niet door elkaar heen te spreken, net als bij het gebruik van portofoons. Door met korte, duidelijke commando’s te werken, kunnen we de communicatie aanzienlijk versnellen. Met bijvoorbeeld een commando als ‘Wacht’ voorkomen we dat iedereen door elkaar praat.
Zo kunnen we een boel tijdverlies voorkomen. Commando’ s als ‘Akkoord’, ‘Etage vrij’, ‘Meld …’, ‘Over en uit’ hebben hetzelfde effect. Met deze oefening breidt de BHV ‘ en passant’ zijn jargon uit. Een ander voordeel van deze ronde-tafeloefening is dat de hiaten in de takenlijsten er door boven water komen. Onlogische handelingen of
vergeten acties komen aan het licht. Noteer alle verbeterpunten en voeg die toe aan het evacuatieplan. Ook kunnen we ze meenemen in de voorbereiding van de echte evacuatieoefening.
Basale acties
Naast het opleiden en trainen van de BHV’ers moet er nog meer gebeuren. Het is nodig om de overige medewerkers van het bedrijf of de organisatie voor te lichting over de ontruimingsprocedure. Ook zij moeten immers bij een evacuatie een set handelingen uitvoeren. Denk aan basale acties als het sluiten van ramen en deuren en het niet
gebruiken van de lift. Daarnaast moeten zij het interne alarmnummer
kennen en weten waar ze zich bij een evacuatie moeten verzamelen.
Deze informatie past gemakkelijk op een kaartje zo groot als een creditcard. Met het verspreiden van dit – liefst geplastificeerde – kaartje kunnen we gelijk de aandacht vestigen op de aanstaande eerste ontruimingsoefening.
Keuzes
Nu is de weg min of meer vrij voor een eerste evacuatieoefening. Daarvoor moeten we nog wel een paar keuzes maken. Kiezen we bijvoorbeeld voor een gehele of gedeeltelijke ontruiming? Een andere knoop die we moeten doorhakken is of we de medewerkers van tevoren inlichten dat er een oefening aankomt of juist niet. Bepaal de
schaal van de oefening op basis van de geschatte capaciteit van de BHV’ers. De BHV-organisatie leert het meeste van een begin tot eind doorlopen oefening. Voor een eerste oefening moet volledigheid het doel zijn. Een vlotte(re) ontruiming kan bij een volgende oefening aan de orde komen. Door de inzet van waarnemers tijdens de oefening komen we meer te weten over het functioneren van de BHV-organisatie tijdens de
oefening. Zij moeten vooral de kwaliteit van het optreden van de BHV’ers in de gaten houden. Aandachtspunten hierbij zijn de onderlinge communicatie, de begeleiding van evacués en de verlening van EHBO. Ook is het nuttig om de waarnemers te laten toezien op de doeltreffendheid van de overdracht van de leiding aan de brandweer. Waarnemers kunnen tevens de tijdsduur van de evacuatieoefening meten. Vooral de lengte van de periode tussen het aanzetten van het ontruimingsalarm en het vrijgeven van het pand – de daadwerkelijke duur van de evacuatie – is belangrijk om te weten. Het dient aanbeveling om vooraf met de waarnemers de oefening door te nemen. Laat hen onderling taken en aandachtspunten verdelen. Gebruik voor observaties en tijdsmetingen waarnemingenformulieren. Laat waarnemers vooraf hun horloges gelijk zetten. Vergeet niet om iemand de rol van de brandweer te geven. Deze persoon moet tegen het einde van de oefening, als de ontruiming bijna compleet is, de leiding over te nemen van het Hoofd BHV. Hij stelt dan de simpele vraag of er nog mensen aanwezig zijn in het pand. Als het Hoofd BHV dan het gewenste antwoord kan geven, dan heeft de BHV-organisatie een prima prestatie neergezet.
Werner Steeman
Hogere veiligheidskundige
BHV NED
Het artikel is geplaatst in 'Arbo, vakblad voor arbeidsomstandigheden', 4-2004.
Brandveiligheid in kantoorpanden
Brandgevaar is één van de grootste risico’s bij het werken in kantoren. Om de brandveiligheidsrisico’s te inventariseren en te beperken worden via de Woningwet en de Arbowet verplichtingen opgelegd aan zowel de gebruiker van het pand als de werkgever.
De voor een arbodienst werkende veiligheidskundige ontdekt in kantoorgebouwen vaak risico’s op het gebied van brandveiligheid. Sterker nog, één van de grootste risico’s van deze panden is brandgevaar. De veiligheidskundige baseert zijn brandveiligheidsadvies op regelgeving uit meerdere wetten, waaronder de Arbowet en de Woningwet.
Beide wetten verplichten de werkgever om brandveiligheidsrisico’s te inventariseren en te beperken. Ze omschrijven gedetailleerd de invulling van deze verplichtingen, zoals vluchtwegaanduiding, noodverlichting en kleine brandblusmiddelen. De bijbehorende verplichting is in beide wetten vaak net iets anders. Dit komt doordat hun uitgangspunten verschillend zijn. De Arbowet benadert de brandveiligheid als arbeidsrisico waarvoor de werkgever en werknemer hun verantwoording dienen te nemen. De Woningwet daarentegen neemt de inrichting van het pand als uitgangspunt.
Goed advies
Uitgaande van de wetgeving die de hoogste verplichting voorschrijft, kan de arboadviseur een goed advies geven. Zo stelt de Woningwet het plaatsen van vluchtrouteaanduiding (VRA) verplicht in een ruimte die toegankelijk is voor het publiek. De Arbowet gaat daarin verder en verplicht VRA door het gehele pand. Daarom gaat een degelijk brandveiligheidsadvies in deze uit van de verplichtingen uit de Arbowet.
De Woningwet en de Arbowet hebben dus raakvlakken op het gebied van brandveiligheid. De arboadviseur kan een stapje verder gaan in zijn advies en kan een begeleidende rol spelen bij het aanvragen van de gebruiksvergunning (GBV). Deze vergunning is een document dat de gemeente verleent als het brandveiligheidsniveau voldoet aan de verplichtingen uit de Woningwet. Met de vergunningaanvraag wordt een eerste inschatting van het noodzakelijke niveau gedaan.
Weinig transparant
De Arbowet gebruikt de term ‘adequate’ en de Woningwet gebruikt de term ‘noodzakelijk’ om het verplichte brandveiligheidsniveau (BVN) aan te geven. Via het Bouwbesluit en de bouwverordening wordt invulling gegeven aan dit niveau. De regelgeving uit de bouwverordening kan verschillen per gemeente en is daardoor weinig transparant. Verder verschilt het noodzakelijke BVN per gebouwfunctie. Zo vereist een volle schouwburg andere brandvoorschriften dan een kantoorpand met energieke medewerkers.
Om het BVN te toetsen aan de complexe regelgeving zijn twee eenvoudige hulpmiddelen voorhanden. Ten eerste het aanvraagformulier voor de GBV zelf. In dit formulier voor oud- en nieuwbouwkantoorpanden wordt aan de hand van een eenvoudige vragenlijst een inventarisatie gemaakt van de aanwezige brandveiligheidsvoorzieningen. Het tweede formulier is een checklist, die is opgesteld door de stedelijke projectgroep Brandveiligheid van de gemeente Amsterdam. Deze lijst heeft als doel om het BVN te bepalen van minder complexe gebouwen.
Voor het aanvragen van de gebruiksvergunning zijn de volgende logische stappen te nemen:
1. "Bepaal eerst of regelmatig meer dan vijftig personen aanwezig zijn in het pand. In dat geval is het hebben van een gebruiksvergunning in de meeste gemeente verplicht."
2. Vraag het ‘Aanvraagformulier Gebruiksvergunning’ aan bij de gemeente of bij het stadsdeelkantoor. Bij meerdere gemeenten kan het aanvragen van dit formulier via hun web-site. Voor bijna alle gemeenten zijn deze formulieren gelijk.
3. Vul het aanvraagformulier in. Hiermee wordt een opsomming gemaakt van de aanwezige brandveiligheidsvoorziening, zoals brandalarmsysteem, aanwezige vluchtroutes, brandblusmiddelen, nooduitgangen en vluchtrouteaanduiding.
4. Laat een plattegrond en een situatieschets van het pand maken. Op de plattegrond dienen alle brandwerende voorzieningen en de actuele inrichting van de werkruimten te staan. De situatieschets geeft de ligging van het pand ten opzichte van de straat en de directe omgeving weer; daarnaast staat op de schets de aanrijroute van de brandweer vermeld.
5. Dien de aanvraag in zesvoud in bij de gemeente of het stadsdeelkantoor.
Geen eenduidigheid
Sinds de cafébrand in Volendam zijn de gemeenten met terugwerkende kracht bezig het brandveiligheidsbeleid te intensiveren. Dit heeft geleid tot onder andere kritiek op de kenbaarheid van de regelgeving van de Woningwet en het Bouwbesluit. Via een rechterlijke uitspraak is gesteld dat het ontbrak aan eenduidigheid. Aan deze kritiek is gehoor gegeven door met name de gemeente Amsterdam. Zij heeft gewerkt aan de kenbaarheid van de regelgeving en heeft een stedelijk project Brandveiligheid opgericht dat een voortrekkersrol moet vervullen voor andere gemeenten in Nederland. Via dit stedelijke project is een hoofdrapport gemaakt met onderliggende documenten waarin eenduidig de verplichtingen staan uitgelegd op het gebied van brandveiligheid.
Voor verschillende gebruiksfuncties van gebouwen is een checklist samengesteld met beoordelingspunten voor het BVN. Voor kantoorpanden wordt gelet op: indeling van brand- en rookcompartimenten, capaciteit vluchtroutes, brandbeveiligingsinstallaties, VRA en het aantal kleine brandblusmiddelen. In de checklist staan de minimale verplichtingen vermeld zodat kan worden nagegaan of het pand het noodzakelijke BVN heeft.
Onkosten
De checklist wordt in eerste instantie gemaakt voor het controleren van het BVN, nadat een gebruiksvergunning van het pand is aangevraagd. De arboadviseur kan de checklist ook gebruiken om na te gaan of grote knelpunten aanwezig zijn, anders gezegd, of veel onkosten zijn te verwachten.
Deze onkosten die voortkomen uit de verplichte aanpassingen, zijn voor de huurder of de verhuurder. Dit hangt af van het huurcontract. Zo zijn bijvoorbeeld de onkosten voor de huurder als deze slechts een cascowerkruimte heeft gehuurd en in deze ruimte een druk bezette kantoortuin wil inrichten. Maar als de huurder een ruimte heeft gehuurd waarvan de opening van de nooduitgangen niet toereikend is, zal de aanpassing voor kosten van de verhuurder zijn.
De gebruiksvergunning als instrument om het BVN te controleren zal in de toekomst een grotere rol gaan spelen, mede doordat het ministerie van VROM de Woningwet in 2004 wil wijzigen. Het niet-nakomen van brandveiligheidsvoorschriften zal mogelijk strafbaar worden. In overleg tussen overheid en verzekeringsmaatschappijen moet deze wijziging de verantwoording voor brandveiligheid meer gaan neerleggen bij bedrijven en particulieren. Het koppelen van deze verantwoording aan boetes en het niet-uitbetalen van brandschade zal de vraag naar brandveiligheidsadvies zeker doen toenemen.
Bronnen:
Interview: R. van Beveren, beleidsmedewerker Stadsdeel Amsterdam-Centrum
Interview: T. Brakkee, Inspecteur Bouw- en Woningtoezicht, Stadsdeel Oud-Zuid, F. Touber, Inspecteur Bouw- en Woningtoezicht, Stadsdeel Oud-Zuid
Hoofdrapport, Beleidstukken, Werkpakket, Gebruikseisen en Checklisten Brandpreventiebeleid bestaande bouwgemeente Amsterdam.
Artikel: ‘Brandverzekeraars stellen eisen’, Volkskrant, woensdag 6 augustus 2003
Folder: ‘Brandveiliggebruik van gebouwen gemeente Amsterdam’